Mikroflora jelitowa przyczyną otyłości?
Czym jest mikroflora jelitowa?
Mikroorganizmy zasiedlające przewód pokarmowy człowieka, zwane powszechnie mikroflorą, żyją z nim od chwali jego narodzin. Początkowo, ilość bakterii w jelitach jest niewielka, ich skład zmienny, jednak wraz z wiekiem układ pokarmowy zaczyna tworzyć złożony, w miarę stabilny bakteryjny ekosystem, który pełni niezwykle ważne funkcje w organizmie człowieka:
- wspomaga prawidłowe trawienie i przyswajanie składników odżywczych
- zaopatruje komórki nabłonkowe jelit w energię
- wpływa na prawidłowe funkcjonowanie układu odpornościowego, hormonalnego i nerwowego człowieka
- chroni przed wnikaniem i namnażaniem szkodliwych dla zdrowia mikroorganizmów
- uczestniczy w rozkładaniu i unieszkodliwianiu wielu toksyn i związków rakotwórczych
Czy wiesz, że …?
U każdego człowieka skład flory bakteryjnej jest odmienny i indywidualny, stanowi więc pewnego rodzaju ,,odcisk palca”. Ze względu na swoje liczne bakterie i bardzo złożone funkcje oraz znaczną masę (ok. 1,5 kg) ludzka mikroflora coraz częściej określana jest mianem ,, narządu bakteryjnego”. Flora jelitowa zawiera nawet sto razy więcej genów niż materiał genetyczny człowieka, zaś w 1 gramie materiału pobranego z jelita może znajdować się aż 1012 bakterii.
Mikroflora jelitowa a nadmierna masa ciała.
Wszystko zaczęło się kilka lat temu… Peter Turnbaugh z Uniwersytetu w Harvardzie wraz ze swoimi współpracownikami opublikował wyniki badań, w których dowiódł, że zarówno w przypadku ludzi jak i myszy skład mikroflory jelitowej jest zależny od masy ciała danego osobnika. Mówiąc krótko, inne mikroorganizmy obserwowano w jelitach osobników otyłych, inne zaś u szczupłych. Naukowcy przeprowadzili doświadczenie, które polegało na przeszczepie myszom szczupłym flory bakteryjnej jelit pochodzącej z przewodu pokarmowego myszy otyłych. Myszy poddane przeszczepowi należały do tzw. zwierząt germ-free, czyli całkowicie pozbawionych mikroflory. Co się okazało? U zwierząt- biorców przeszczepionej mikroflory, zaobserwowano znaczne zwiększenie pozyskiwania energii z pożywienia oraz zauważalny wzrost masy ciała.
Jak wytłumaczyć to ciekawe zjawisko?
W rozwoju nadwagi i otyłości znaczenie ma przede wszystkim fakt, że na etapie trawienia i wchłaniania substancji odżywczych, różne szczepy bakterii działają w przewodzie pokarmowym w odmienny sposób.
Przewód pokarmowy osobników otyłych zawiera mniejszą zawartośc pożytecznych bakterii z gatunku Bacteroides i Bifidobacterium, większa zaś z gatunku Firmicutes i Molicutes. Te drugie zwiększają wchłanianie cukrów prostych w jelicie oraz umożliwiają trawienie wielocukrów roślinnych, których zdrowy człowiek nie potrafi bądź ma ograniczone możliwości trawienia. Wszystko to powoduje zwiększenie dziennego dowozu kalorii z pożywienia o nawet 200 kcal na dobę! Choć wydaje się to niedużo, w ciągu kilku lat nastąpi kumulacja tej dodatkowej energii odkładając się w postaci tkanki tłuszczowej, wyjątkowe opornej na spalanie. Powstałe na skutek bakteryjnej fermentacji krótkołańcuchowe kwasy tłuszczowe (SCFA) nie tylko zwiększają magazynowanie tłuszczu, ale co gorsze spowalniają jego spalanie.
Innymi słowy, osobnik posiadający w przewodzie pokarmowym więcej mikroorganizmów za gatunku Firmicutes i Molicutes, uzyska z tego samego pożywienia więcej energii niż człowiek ubogi w ten rodzaj bakterii.
BAKTERIE JELITOWE WPŁYWAJĄ NA NASZ APETYT!
Choć wydaje nam się, ze mamy decydujący wpływ na to co chcemy zjeść, okazuje się, że w przewodzie pokarmowym istnieje pewien rodzaj bakterii rządzący naszymi wyborami żywieniowymi.Przez miliony lat wspólnej ewolucji bakterie jelitowe zdążyły przystosować się do symbiozy z ludźmi i ich nawyków żywieniowych. Istnieją więc mikroorganizmy, które stale domagają się cukrów prostych i tłuszczów, czyli składników sprzyjających nadwadze i otyłości. Co więcej, poprzez wytwarzanie odpowiednich związków (serotonina, dopomina), nagradzają nas za dostarczenie sporej porcji pożywienia dobrym samopoczuciem i euforią. Bakterie mogą również zaburzać uczucie sytości, co ma związek m.in. z nieprawidłowym wydzielaniem leptyny- hormonu czynnie uczestniczącego w gospodarce energetycznej organizmu.
Mikroflora patogenna a stany zapalne organizmu.
Obecność szkodliwych mikroorganizmów w jelitach to nie tylko zwiększone ryzyko nadwagi. Poprzez uszkadzanie ochronnej bariery jelitowej patogeny przekazują do krwioobiegu groźną toksynę bakteryjną -lipopolisacharyd (LPS) wywołując tzw. endotoksemię. Przewlekły stan zapalny, wywołany działaniem LPS, odbierany jest przez organizm jako sygnał stałego zagrożenia dla zdrowia i może nieść ze sobą poważne konsekwencje zdrowotne -m.in. choroby serca, nerek czy zakażenia i nowotwory.
Prawidłowa mikroflora to klucz do właściwej masy ciała!
Pożyteczna flora bakteryjna wykazuje dużą wrażliwość na zmiany zachodzące w środowisku zewnętrznym oraz środowisku jelit. Skład mikroflory jelitowej bywa bardzo zmienny co ma związek z występowaniem wielu czynników, takich jak:
- stres
- przebyte infekcje
- przyjmowanie określonych leków
- zła dieta
- zanieczyszczenie środowiska
- stany chorobowe jelit
- intensywny wysiłek fizyczny
Uważa się, że zaburzenia mikroflory jelitowej (dysbioza) mogą być jedną z przyczyn nieszczelności bariery jelitowej powodując ,,przesiąkanie” niepożądanych substancji i drobnoustrojów z przewodu pokarmowego do krążenia. Przewaga bakterii szkodliwych nad pożytecznymi zawsze skutkuje zaburzeniami, nie tylko w obrębie przewodu pokarmowego ale i całego organizmu!
Różnorodna i pozbawiona bakterii patogennych- tylko taka mikroflora sprzyja prawidłowym przemianom metabolicznym gwarantując odpowiednią wagę ciała i dobre samopoczucie.
Jak poprawić skład mikroflory jelitowej?
Podstawą zachowania prawidłowej mikroflory jelitowej jest właściwa dieta. Chcemy przecież żywic tylko pożyteczne bakterie ograniczając pożywienie tym szkodliwym. Jak tego dokonać? Oprócz spożywania produktów bogatych w błonnik, unikania cukrów prostych i tłuszczów, warto włączyć do swojej diety produkty bogate w prebiotyki. W ten sposób określamy niepodlegające trawieniu związki, takie jak insulina czy fruktooligosacharydy, które tworzą przyjazne środowisko dla ,,dobrych bakterii” oraz stymulują ich wzrost i aktywność w jelitach. Wśród produktów szczególnie bogatych w prebiotyki znajdują się: produkty pełnoziarniste, pory, cebula, czosnek oraz banany.